Op een verbouwingstekening krijgen kozijnen vaak pas laat aandacht. Eerst komen de indeling, de keuken en de doorbraak naar de tuin, en de ramen worden ingevuld met een standaardmaat. Dat is jammer, want weinig onderdelen bepalen zo sterk hoe een woning van buiten oogt en hoe het licht binnen valt.
In Den Bosch is dat goed te zien. In de oude binnenstad staan smalle panden met hoge vensters en een fijne roedeverdeling, in de wijken uit het interbellum baksteenwoningen met erkers en bovenlichten. Een kozijn dat in het ene huis klopt, staat in het andere volkomen misplaatst.
Proporties en profielen
Bij een gevel gaat het om verhoudingen: de breedte van de stijlen, de hoogte van de onderdorpel, de verdeling tussen vast glas en draaiende delen. Wie oude houten kozijnen vervangt door een systeem met brede, vlakke profielen, verliest die verhoudingen. Daar komt een technisch punt bij. Isolatieglas is dikker dan het enkele glas waarvoor oude ramen werden gemaakt en vraagt een diepere sponning. Bij maatwerk in hout kan de timmerman de zichtbare breedte van het profiel beperkt houden en toch ruimte maken voor modern glas.
Detaillering die het verschil maakt
Een kozijn is meer dan een rechthoekig frame. Een geprofileerde neuslijst, een onderdorpel met afschot waar het water van afloopt, glaslatten met een fijne kraal of roedes die werkelijk het glas verdelen: zulke details vallen direct op, ook bij wie ze niet kan benoemen. Aan de binnenkant komen de dagkanten, de vensterbank en de aftimmering erbij. In een interieurontwerp horen die bij de wandafwerking en niet bij het bouwkundige restwerk. Een vensterbank die iets dieper wordt uitgevoerd, wordt al snel een zitplek of een plank voor boeken.
Maatwerk in hout
Timmerbedrijf De Valk maakt ramen in elke maat en stijl, klassiek of modern, en laat de opdrachtgever zelf details en afwerkingen kiezen. Naast draai-kiepramen behoren verhuisramen tot de mogelijkheden: ramen die volledig open kunnen, zodat meubels via de gevel naar binnen kunnen. In smalle binnenstadspanden met steile trappen is dat geen overbodige luxe. Het bedrijf maakt de kozijnen in een eigen werkplaats in Mill, werkt in Den Bosch en omgeving en verzorgt het werk van het inmeten tot het laatste aftimmerlatje.
Binnenstad en vergunningen
Voor panden in de historische binnenstad gelden vaak regels voor het aanzicht van de gevel, en bij monumenten is voor het vervangen van kozijnen meestal een vergunning nodig. De gemeente let dan op profielen, roedeverdeling en kleur. Een tekening met doorsneden van het nieuwe kozijn, naast foto’s van het bestaande, maakt dat gesprek eenvoudiger. Op timmerbedrijfdevalk.nl beschrijft het bedrijf welke kozijnen het in hout maakt, van schuif- en draaikiepkozijnen tot dakkapellen en een vouwdeurkozijn naar de patio.
Kleur als laatste ontwerpbeslissing
Houten kozijnen hebben het voordeel dat de kleur later nog kan veranderen. Volgens het timmerbedrijf is eens in de 10 à 15 jaar schilderen met goede verf voldoende, en bij die beurt kan een andere tint worden meegenomen. Bij oude panden loont het om voor de kleurkeuze een stukje verf van het oude kozijn weg te schrapen. Onder de lagen zit vaak de oorspronkelijke kleur, en die is een goed vertrekpunt voor het nieuwe werk.
Foto: Bert Kaufmann, CC BY 2.0