Leer wordt in een interieur vaak gekozen omdat het mooier wordt in gebruik. Dat is waar, maar het is geen automatisme. Een leren zitting, een greep op een keukenfront of een plankdrager tegen de wand krijgt jarenlang licht, warmte, vet en vocht over zich heen, en hoe dat uitpakt ligt aan een handvol keuzes die al bij het ontwerp gemaakt worden.
Wat er in leer gebeurt
Onbehandeld en licht behandeld leer is een open materiaal. Het neemt vocht en vet op en geeft het weer af, en bij dat proces verandert de kleur. Op plekken die vaak aangeraakt worden wordt het leer donkerder en glanzender; dat is patina en dat hoort bij het materiaal. Wat er niet bij hoort is uitdrogen. Als een vezelstructuur te lang zonder vet zit, wordt hij stijf en verschijnen er scheurtjes op de plooilijnen. Dat is het punt waarop schade niet meer omkeerbaar is.
De drie omstandigheden die schade opleveren
Direct zonlicht is de eerste. Ultraviolet licht breekt de kleurstof af en droogt de vezel uit, en dat gaat sneller dan de meeste mensen verwachten: een zitting voor een zuidraam kan binnen een paar zomers merkbaar verschoten zijn. De tweede is droge warmte. Een radiator of vloerverwarming pal onder een leren element haalt het vet er langzaam uit. De derde is water in combinatie met zeep. Een vochtige doek met allesreiniger lijkt onschuldig en haalt in een beweging de beschermlaag weg.
Onderhoud dat wel werkt
De routine is kort. Afstoffen met een droge of licht vochtige doek, ongeveer een keer per week. Twee keer per jaar een dun laagje leervet of leerbalsem, uitgestreken en een kwartier laten intrekken, daarna nawrijven met een droge doek. Meer is niet nodig en meer is zelfs ongunstig, want een overdaad aan vet sluit de porien en geeft een plakkerig oppervlak dat stof aantrekt. Wie wil weten hoe dat per producttype uitpakt, vindt bij Leren Goederen een pagina die per onderdeel aangeeft wat het materiaal vraagt.
Waar in een plan leer wel en niet thuishoort
In een ontwerp is de plaatsing belangrijker dan het onderhoudsschema. Leren grepen en lussen op keukenfronten gaan goed, mits niet direct naast een oven of een stoomkookplaat, waar hete lucht langs het front omhoog komt. Leren plankdragers zitten in de regel op een rustige plek en vragen daarom nauwelijks aandacht. Waar het materiaal vermeden hoort te worden is de badkamer en het gebied direct rond een gootsteen. Niet omdat leer geen druppel kan hebben, maar omdat herhaalde bevochtiging en droging het materiaal harder maakt.
Leer en tijd
Het onderscheid dat in een interieurplan het meest oplevert, is dat tussen slijtage en veroudering. Slijtage is het gevolg van verkeerde plaatsing en achterstallig onderhoud en ziet er slecht uit. Veroudering is het gevolg van gebruik en ziet er in de regel beter uit dan nieuw. Leer op de juiste plek doet het tweede, en dat is de reden dat het materiaal na tien jaar vaak het onderdeel is dat niet vervangen hoeft te worden.